วิกฤตราคาน้ำมันสูงขึ้น 70% จากเหตุปิดช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้ IATA หั่นกำไรอุตสาหกรรมการบินปี 2026 ลงครึ่งหนึ่ง โดยผลตอบแทนต่ำกว่าต้นทุนเงินทุน (ROIC < WACC) อีกทั้งยังมีปัญหาผู้โดยสารชะลอตัวและเครื่องบินขาดแคลน ซึ่ง INVX มองสอดคล้องกันว่า ราคาน้ำมันระดับสูง ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ และกำลังซื้อที่ลดลง จะกดดันผลประกอบการและราคาหุ้นสายการบิน
รายงานแนวโน้มอุตสาหกรรมการบินระดับโลกประจำปี 2026 โดยสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (IATA) ระบุว่า อุตสาหกรรมการบินกำลังเผชิญกับอุปสรรคครั้งใหญ่จากวิกฤตการณ์ด้านต้นทุนพลังงานที่มีชนวนเหตุมาจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซเมื่อช่วงต้นปี ส่งผลให้อุปทานน้ำมันดิบโลกหายไปกว่า 10% และผลักดันให้ราคาน้ำมันเครื่องบินพุ่งสูงขึ้นเกือบ 70% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า โดยมีรายละเอียดดังนี้
1. ผลกระทบต่อผลประกอบการทางการเงินของอุตสาหกรรม
- กำไรสุทธิลดลงครึ่งหนึ่ง: IATA ปรับลดคาดการณ์กำไรสุทธิรวมของอุตสาหกรรมการบินในปี 2026 ลงเหลือ 2.3 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งลดลงราว 50% จากประมาณการเดิมที่ 4.1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และลดลงจากปี 2025 ที่มีกำไรสุทธิ 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
- อัตรากำไรขั้นต่ำ: อัตรากำไรสุทธิเฉลี่ยของอุตสาหกรรมลดลงเหลือเพียง 2.0% โดยจากเดิมคาดไว้ 3.9% ขณะที่กำไรสุทธิต่อผู้โดยสารลดลงเหลือ 4.50 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อคน จาก 9.10 ดอลลาร์สหรัฐฯ ในปีก่อน
- ผลตอบแทนลดลง: ผลตอบแทนต่อเงินลงทุน (ROIC) เฉลี่ยของอุตสาหกรรมลดลงมาอยู่ที่ 4.3% ซึ่งต่ำกว่าต้นทุนเงินทุนเฉลี่ย (WACC) ที่อยู่ราว 8.5% อย่างชัดเจน สะท้อนว่าอุตสาหกรรมในภาพรวมไม่สามารถสร้างผลตอบแทนได้คุ้มทุนในระยะสั้นนี้
- รายได้รวมยังขยายตัว: รายได้รวมของอุตสาหกรรมคาดว่าจะเพิ่มขึ้น 9.4% เป็น 1.165 ตราล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เนื่องจากสายการบินจำเป็นต้องปรับขึ้นค่าโดยสารเพื่อส่งผ่านต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นไปสู่ผู้บริโภค
2. ปริมาณการจราจรทางอากาศและผู้โดยสารชะลอตัว
- ปริมาณผู้โดยสารเติบโตต่ำกว่าเป้า: ปริมาณการขนส่งผู้โดยสารคาดว่าจะเติบโตเพียง 2.1% ซึ่งลดลงจากเดิมที่คาดไว้ 4.9% ขณะที่จำนวนผู้โดยสารรวมคาดว่าจะเติบโต 1.9% สู่ระดับ 5.1 พันล้านคน
- การขนส่งสินค้าหยุดชะงัก: การเติบโตของการขนส่งสินค้าทางอากาศลดลงเหลือเพียง 0.7% จากเดิมคาดไว้ 2.6% อย่างไรก็ตาม รายได้จากการขนส่งสินค้ายังเติบโตได้ 7.2% อยู่ที่ 1.62 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จากอัตราค่าระวางที่ปรับตัวสูงขึ้นตามต้นทุน
3. สถานการณ์ที่แตกต่างกันในแต่ละภูมิภาค
- ตะวันออกกลาง (รุนแรงที่สุด): เป็นภูมิภาคเดียวที่คาดว่าจะเผชิญกับการขาดทุนสุทธิรวม 4.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยปริมาณผู้โดยสารคาดว่าจะหดตัวลงอย่างรุนแรงถึง 11.4% เนื่องจากข้อจำกัดด้านน่านฟ้าและการสูญเสียผู้โดยสารที่มาต่อเครื่อง
- ยุโรป: คาดว่าปริมาณผู้โดยสารเติบโต 2.8% โดยสายการบินในยุโรปได้รับแรงบรรเทาชั่วคราวจากการทำสัญญาป้องกันความเสี่ยงราคาน้ำมันไว้ในสัดส่วนที่สูงถึง 70%
- เอเชียแปซิฟิก: คาดว่าปริมาณผู้โดยสารเติบโต 5.1% แม้จะเผชิญแรงกดดันจากต้นทุนน้ำมันที่สูงและค่าเงินท้องถิ่นที่อ่อนค่า แต่ได้รับประโยชน์จากการที่สายการบินและสินค้าเปลี่ยนเส้นทางบินมาหลบเลี่ยงพื้นที่ตะวันออกกลาง
- อเมริกาเหนือ: คาดว่าปริมาณผู้โดยสารเติบโตต่ำเพียง 0.8% เนื่องจากตลาดในประเทศเริ่มอิ่มตัวและสายการบินส่วนใหญ่ไม่มีนโยบายป้องกันความเสี่ยงราคาน้ำมัน
- แอฟริกา: คาดว่าปริมาณผู้โดยสารเติบโต 10.0% จากอานิสงส์ของการเปลี่ยนเส้นทางบินผ่านน่านฟ้าแอฟริกาแทน
อัตราการเติบโตของปริมาณผู้โดยสาร (ม.ค. - เม.ย.) YoY%
คาดการณ์การเติบโตของปริมาณผู้โดยสาร YoY% ปี 2026 เทียบกับปี 2024 และ 2025
4. ปัญหาเชิงโครงสร้างจากฝูงบินที่ขาดแคลน
- การส่งมอบเครื่องบินล่าช้า: อุตสาหกรรมยังเผชิญปัญหากับการส่งมอบเครื่องบินใหม่ที่ล่าช้าสะสมมาตั้งแต่ช่วงโรคระบาด โดยมีจำนวนเครื่องบินค้างส่งมอบสูงถึง 18,100 ลำ
- ต้นทุนการซ่อมบำรุงเพิ่มสูงขึ้น: สายการบินจำเป็นต้องยืดอายุการใช้งานเครื่องบินเก่าที่มีอายุเฉลี่ยเกิน 15 ปี ส่งผลให้ประสิทธิภาพการใช้พลังงานแย่ลง และทำให้ต้นทุนที่ไม่ใช่น้ำมัน เช่น ค่าซ่อมบำรุง และค่าเช่าเครื่องบิน สูงเป็นประวัติการณ์
มุมมองของ INVX
สถานการณ์ปัจจุบันสะท้อนภาวะวิกฤตด้านต้นทุนอย่างชัดเจน โดย IATA คาดว่าอุตสาหกรรมการบินจะสร้างผลตอบแทนต่อเงินลงทุน (ROIC) ได้ต่ำกว่าต้นทุนเงินทุนเฉลี่ย (WACC) อย่างชัดเจน บ่งชี้ว่าความสามารถในการทำกำไรจะถูกกดดันไปตลอดทั้งปี และจะเป็นปัจจัยกดดันต่อราคาหุ้นของสายการบินส่วนใหญ่ตามทิศทางราคาน้ำมันเครื่องบิน
โดยเรามีมุมมองที่สอดคล้องกับ IATA โดยอุตสาหกรรมการบินมีแรงกดดันสูงในระยะข้างหน้า จาก 1) ราคาน้ำมันที่อยู่ในระดับสูง 2) ผู้บริโภคระดับกลาง-ล่างมีแรงกดดันสูง 3) ปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ที่ยังไม่แน่นอน โดยเฉพาะในตะวันออกกลาง ทำให้การเดินทางทำได้ยากมากขึ้น
