จีนส่งสัญญาณลดแรงเสียดทานก่อนประชุม Trump–Xi แต่ AI ยังเป็นจุดเปราะบาง

ก่อนการประชุม Trump–Xi จีนส่งสัญญาณลดแรงเสียดทานกับสหรัฐฯ ผ่านการเพิ่มการควบคุมสารตั้งต้น Fentanyl และการเปิดทางหารือด้านความปลอดภัยของ AI ขณะเดียวกันจีนยังเร่งเตรียมบริษัทในประเทศให้รับมือกฎการแข่งขันทางการค้าในต่างประเทศที่เข้มขึ้น อย่างไรก็ดี ความขัดแย้งหลักด้าน AI ยังอยู่ที่เส้นแบ่งระหว่างมาตรการความปลอดภัยกับการสกัดการแข่งขันทางเทคโนโลยี ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศมีแนวโน้มเป็นทั้ง “ร่วมมือและแข่งขัน” ไปพร้อมกัน

1. จีน–สหรัฐฯ เปิดช่องหารือ AI แต่ความไว้ใจกันยังต่ำ

ก่อนการพบกันระหว่าง Donald Trump และ Xi Jinping ที่กรุง Washington สหรัฐฯ และจีนตกลงจัดตั้งช่องทางหารือเรื่องความเสี่ยงจากปัญญาประดิษฐ์อย่างเป็นทางการ หลังการเจรจาระดับสูงใน New York โดยประเด็นที่อาจหารือร่วมกันได้คือความเสี่ยงร้ายแรง เช่น การโจมตีทางไซเบอร์ การพัฒนาอาวุธชีวภาพหรือเคมี และระบบ AI ที่ทำงานได้เองในระดับสูง Reuters รายงานเช่นกันว่าทั้งสองฝ่ายเตรียมหารือต่อเกี่ยวกับความปลอดภัยของ AI และช่องทางแจ้งเหตุฉุกเฉินในระยะถัดไป

อย่างไรก็ดี ทั้งสองฝ่ายยังมีมุมมองต่างกันว่าเรื่องใดควรถูกจัดเป็น “ความปลอดภัย” จีนต้องการจำกัดการหารือเฉพาะความเสี่ยงที่อันตรายจริง และไม่ต้องการให้มาตรการดังกล่าวขยายไปกีดกันการพัฒนาเทคโนโลยีหรือการใช้งานเชิงพาณิชย์ตามปกติ

2. ประเด็นการถ่ายทอดความรู้จากโมเดลสหรัฐฯ เป็นจุดขัดแย้งสำคัญ

ความเสี่ยงหลักอยู่ที่วิธี นำผลลัพธ์จากโมเดลขนาดใหญ่ไปฝึกโมเดลอื่นให้เก่งขึ้น หรือที่เรียกว่า Distillation โดยหน่วยงานและบริษัทสหรัฐฯ กล่าวหาว่าบริษัท AI จีนบางแห่งนำผลลัพธ์จากโมเดลสหรัฐฯ ไปใช้ในปริมาณมากเพื่อพัฒนาความสามารถด้านเหตุผล การเขียนโปรแกรม และระบบผู้ช่วยอัตโนมัติ

จีนไม่เห็นด้วยกับการตีความดังกล่าวว่าเป็นภัยด้านความมั่นคง โดยมองว่าเป็นแนวทางที่ใช้กันทั่วไปในอุตสาหกรรม ดังนั้น หากสหรัฐฯ จำกัดบริษัทจีนไม่ให้เข้าถึงโมเดลของสหรัฐฯ จีนอาจมองว่าเป็นมาตรการสกัดการแข่งขันทางเทคโนโลยีมากกว่ามาตรการด้านความปลอดภัย จุดนี้จึงเป็นตัวแปรสำคัญว่าจะทำให้การหารือด้าน AI เดินหน้าต่อได้หรือกลับมาเพิ่มความตึงเครียดอีกครั้ง

3. จีนเพิ่มการควบคุมสารตั้งต้นยา สะท้อนพื้นที่ที่ยังร่วมมือกันได้

ขณะเดียวกัน จีนประกาศเพิ่มสารเคมีอีก 2 ชนิด เข้าสู่รายการที่ต้องขอใบอนุญาตก่อนส่งออกไปยังสหรัฐฯ เม็กซิโก และแคนาดา เนื่องจากสารดังกล่าวสามารถใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสารเสพติดกลุ่ม Fentanyl ได้ Reuters ยืนยันว่ามาตรการดังกล่าวเกิดขึ้นก่อนการประชุม Trump–Xi และเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามควบคุมสารตั้งต้นยาเสพติด

ประเด็นยาเสพติดถือเป็นหนึ่งในไม่กี่ด้านที่ทั้งสองประเทศยังมีความร่วมมือที่เป็นรูปธรรม โดยก่อนหน้านี้หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของทั้งสองฝ่ายเคยร่วมกันสกัดเครือข่ายลักลอบข้ามประเทศ รวมถึงแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกัน จึงสะท้อนว่าจีนอาจต้องการแสดงความคืบหน้าในประเด็นที่สหรัฐฯ ให้ความสำคัญก่อนการประชุมผู้นำ

4. จีนเตรียมบริษัทรับมือกฎต่างประเทศที่เข้มขึ้น

อีกด้านหนึ่ง หน่วยงานกำกับดูแลตลาดของจีนเสนอปรับปรุงแนวทางให้บริษัทจีนรับมือกฎหมายการแข่งขันทางการค้าในต่างประเทศ โดยเพิ่มรายละเอียดกฎล่าสุดในสหรัฐฯ สหภาพยุโรป และประเทศสำคัญ รวมถึงประเด็นการควบรวมกิจการ การลงทุนจากต่างชาติ และการตรวจสอบเงินอุดหนุน

แนวทางใหม่ยังเพิ่มกรณีศึกษาจากคดีจริง 15 กรณี พร้อมรายการตรวจสอบความเสี่ยง ขั้นตอนรับมือการตรวจค้น และแนวทางเตรียมเอกสารควบรวมกิจการ เพื่อช่วยให้บริษัทจีนที่ขยายธุรกิจต่างประเทศลดความเสี่ยงด้านกฎหมาย ภาพนี้สะท้อนว่าจีนไม่ได้เตรียมเพียงการเจรจากับสหรัฐฯ แต่ยังเตรียมบริษัทในประเทศให้รับมือกับสภาพแวดล้อมด้านกฎระเบียบโลกที่ซับซ้อนขึ้น

5. ภาพรวมก่อนการประชุม: มีพื้นที่ร่วมมือ แต่การแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ยังอยู่

เมื่อนำทั้งสามประเด็นมาเชื่อมกัน ภาพก่อนการประชุม Trump–Xi คือ จีนกำลังส่งสัญญาณว่าพร้อมลดแรงเสียดทานในเรื่องที่สามารถตกลงกันได้ ทั้งการควบคุมสารตั้งต้นยา การเปิดช่องหารือเรื่อง AI และการเตรียมบริษัทให้ปฏิบัติตามกฎต่างประเทศ

อย่างไรก็ดี ความขัดแย้งพื้นฐานด้านเทคโนโลยียังไม่ได้หายไป โดยเฉพาะเส้นแบ่งระหว่าง “ความปลอดภัยของ AI” กับ “การแข่งขันทางเทคโนโลยี” หากสหรัฐฯ ขยายข้อจำกัดจากความสามารถ AI ที่มีความเสี่ยงสูงไปถึงวิธีพัฒนาโมเดลหรือการเข้าถึงเทคโนโลยี จีนอาจตอบโต้ผ่านมาตรการด้านเศรษฐกิจหรือวัตถุดิบสำคัญ ซึ่งอาจกระทบความสัมพันธ์ทางการค้าในวงกว้าง

สรุปภาพรวมก่อนการประชุม Trump–Xi: ประเด็นที่มีพื้นที่ลดแรงเสียดทาน

ประเด็น	สิ่งที่สามารถตกลง/ร่วมมือกันได้	ภาพรวม
1. ความปลอดภัยของ AI	ตั้งช่องทางหารืออย่างเป็นทางการ และระบบแจ้งเหตุ AI ที่กระทบความมั่นคง	มีความคืบหน้า แต่ยังต้องตกลงขอบเขตของ “ความเสี่ยง”
2. AI ที่มีความเสี่ยงสูง	หารือร่วมกันเรื่อง AI ที่อาจใช้โจมตีไซเบอร์ พัฒนาอาวุธชีวภาพ/เคมี หรือระบบที่ควบคุมยาก	เป็นพื้นที่ที่ทั้งสองฝ่ายมีผลประโยชน์ร่วมในการป้องกันความเสียหาย
3. Fentanyl / ยาเสพติด	จีนเพิ่มการควบคุมสารตั้งต้น และร่วมมือด้านการบังคับใช้กฎหมาย	เป็นหนึ่งในประเด็นที่เห็นความร่วมมือเป็นรูปธรรมมากที่สุด
4. การค้า	รักษาหรือขยายช่วงพักรบทางการค้า และลดข้อจำกัดในสินค้าที่ไม่ใช่ยุทธศาสตร์	มีพื้นที่เจรจาเพื่อลดความไม่แน่นอน แต่ประเด็นใหญ่ยังไม่ได้ข้อยุติ
5. กลไกหารือต่อเนื่อง	นัดประชุมเจ้าหน้าที่เพิ่มเติมและรักษาช่องทางสื่อสารระดับสูง	ช่วยลดความเสี่ยงที่ความขัดแย้งจะยกระดับจากความเข้าใจผิด

มุมมองของ InnovestX

สำหรับตลาดหุ้น ประเด็นระยะสั้นคือการประชุมมีโอกาสช่วยลดความกังวลด้านความสัมพันธ์จีน–สหรัฐฯ หากทั้งสองฝ่ายสามารถสร้างกรอบความร่วมมือที่ชัดเจนในเรื่องยาเสพติดและความปลอดภัยของ AI แต่ความเสี่ยงต่อหุ้นเทคโนโลยีจีนยังอยู่ที่มาตรการควบคุมการเข้าถึงโมเดลและเทคโนโลยีของสหรัฐฯ โดยเฉพาะบริษัท AI ที่พึ่งพาโมเดลหรือองค์ความรู้จากต่างประเทศ
ขณะที่ในระยะยาว สถานการณ์ดังกล่าวยังสนับสนุนแรงผลักดันของจีนในการสร้างเทคโนโลยีและระบบนิเวศภายในประเทศเพื่อลดการพึ่งพาสหรัฐฯ

ความสัมพันธ์สหรัฐฯ–จีนผ่อนคลายระยะสั้น แต่จีนยังเร่งพึ่งพาเทคโนโลยีในประเทศ

ธีม	หุ้นที่เกี่ยวข้อง	เหตุผล
1. จีน AI Platform / Cloud	Alibaba (9988.HK / BABA), Tencent (700.HK)	หากความตึงเครียดลดลง Sentiment หุ้นเทคจีนดีขึ้น ขณะเดียวกันทั้งสองบริษัทเร่งลงทุน AI ภายในประเทศ โดย Alibaba เดินหน้าทั้งโมเดล ชิป และศูนย์ข้อมูล
2. จีนพึ่งพาชิปในประเทศมากขึ้น	SMIC (981.HK), Cambricon (688256.SH)	หากสหรัฐฯ ยังจำกัดชิปขั้นสูง จีนมีแรงจูงใจเพิ่มการลงทุนในชิปและระบบ AI ของตนเอง ซึ่งเป็นแรงหนุนเชิงโครงสร้างต่อผู้ผลิตในประเทศ
3. ห่วงโซ่ AI จีน	Innolight (300308.SZ), Eoptolink (300502.SZ), GDS (9698.HK / GDS)	การเร่งสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI ในจีนหนุนความต้องการอุปกรณ์เชื่อมต่อความเร็วสูงและศูนย์ข้อมูล โดยนักลงทุนสถาบันยังมองหาโอกาสในห่วงโซ่อุปทาน AI จีน
4. หุ้นจีนที่ไวต่อความสัมพันธ์สหรัฐฯ–จีน	Alibaba, Tencent	หากการประชุมช่วยลดความเสี่ยงด้านการค้าและเทคโนโลยี อาจช่วยลดส่วนลดจากความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ของหุ้นเทคจีนในระยะสั้น

ข้อสงวนสิทธิ์
ข้อมูล ความเห็น บทวิเคราะห์ ราคา การคาดการณ์ และ/หรือ ข้อมูลอื่นใด (“ข้อมูล”) ที่ปรากฏ จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น โดยมีที่มาจากแหล่งข้อมูลสาธารณะที่เชื่อว่าเชื่อถือได้ บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (“INVX”) ไม่รับรองความถูกต้อง ครบถ้วน หรือความเป็นปัจจุบันของข้อมูลดังกล่าว โดยเป็นข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่และอาจเปลี่ยนแปลงได้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า ข้อมูลนี้ไม่ถือเป็นการรับประกันราคาหรือผลตอบแทน คำแนะนำการลงทุน การเสนอซื้อหรือขายหลักทรัพย์ หรือชักชวนให้เสนอซื้อหรือเสนอขายหลักทรัพย์ใด INVX และ/หรือ กรรมการ พนักงาน และลูกจ้างของ INVX ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายอันเป็นผลมาจากหรือเกี่ยวข้องกับการใช้ข้อมูลดังกล่าว

INVX และธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (“ธนาคารฯ”) เป็นบริษัทย่อยที่บริษัท เอสซีบี เอกซ์ จำกัด (มหาชน) (SCBX) เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับธนาคารฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการเปรียบเทียบเท่านั้น INVX และ/หรือ บริษัทในเครือ SCBX อาจเป็นที่ปรึกษาทางการเงิน ผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ ผู้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ที่มีอนุพันธ์แฝง หรือ ตราสารแสดงสิทธิการฝากหลักทรัพย์ต่างประเทศ บนหลักทรัพย์ที่ปรากฏอยู่ในรายงานฉบับนี้ รวมถึงอาจมีการทำธุรกรรมอื่นใดในหลักทรัพย์ที่ถูกกล่าวถึง อันอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ได้ ผู้ลงทุนควรทำความเข้าใจลักษณะสินค้า เงื่อนไขผลตอบแทน และความเสี่ยง ก่อนตัดสินใจลงทุน