รัฐบาลจีนคุมเข้ม หลังตรวจพบธนาคารรัฐรายใหญ่หลีกเลี่ยงภาษีและปล่อยกู้ผิดระเบียบ

ความผิดปกติที่ตรวจพบ

 

สำนักงานตรวจสอบแห่งชาติของจีน ได้นำเสนอรายงานประจำปีต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เกี่ยวกับการตรวจสอบงบประมาณประจำปี 2025 และประเด็นด้านความมั่นคงทางการเงิน โดยมีการระบุชื่อสถาบันการเงินรายใหญ่ของรัฐอย่างชัดเจนใน 3 กรณีหลัก ได้แก่

 

1. Bank of China (BOC)

 

ถูกตรวจสอบพบว่ามีการหลีกเลี่ยงภาษีเป็นมูลค่ารวมสูงถึง 2.37 พันล้านหยวน หรือประมาณ 348 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในช่วงระหว่างเดือนเมษายน 2023 ถึงสิงหาคม 2025 

 

โดยอ้างว่าธนาคารได้นำกองทุนส่วนบุคคลจำนวน 11 กองทุน มาตบแต่งและเปลี่ยนโครงสร้างผ่านสถาบันการเงินในเครือ 2 แห่ง เพื่อให้มีลักษณะเสมือนเป็นกองทุนรวม นอกจากนี้ยังมีการเกณฑ์พนักงานธนาคารจำนวนมากให้เข้าลงทุนในนามรายละเล็กน้อยประมาณ 1 ถึง 100 หยวน เพื่อหลบเลี่ยงการตรวจสอบ การกระทำดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเข้าใช้สิทธิประโยชน์ในการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งรัฐบาลจีนสงวนไว้ให้เฉพาะกองทุนรวมเท่านั้น 

 

ทั้งนี้ ธนาคารอาจเผชิญค่าปรับสูงถึง 1.2 - 11.9 พันล้านหยวน หรือคิดเป็นสูงสุด 3.6% ของกำไรก่อนหักภาษีในปี 2026 ซึ่งทางธนาคารน้อมรับการตรวจสอบและย้ำว่าจะเร่งดำเนินการแก้ไขและยกระดับการจัดการด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบ

 

2. Agricultural Bank of China (ABC)

 

ถูกตำหนิในข้อหาขาดความเข้มงวดในการตรวจสอบการปล่อยสินเชื่อ โดยธนาคารได้อนุมัติสินเชื่อเป็นวงเงินรวม 11.1 พันล้านหยวน ในช่วงระหว่างเดือนธันวาคม 2021 ถึงสิงหาคม 2025 ให้แก่โครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรกรรมที่ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานระดับสูงของรัฐบาล 

 

นอกจากนี้ เงินทุนบางส่วนยังถูกตรวจพบว่ามีการนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์อย่างร้ายแรง เช่น การนำไปซื้อผลิตภัณฑ์บริหารความมั่งคั่งและนำไปชำระหนี้สินเดิม 

3. China Everbright Group

 

ถูกระบุว่ามีความล้มเหลวในการบริหารจัดการองค์กร โดยขาดอำนาจในการควบคุมและตัดสินใจในบริษัทย่อยที่ตนถือหุ้นใหญ่ ขาดการกำกับดูแลหน่วยงานที่บริหารโดยตรง และปล่อยให้มีการนำแบรนด์ขององค์กรไปใช้ประโยชน์อย่างไม่เหมาะสม 

ปฏิกิริยาของราคาหุ้นในตลาดหลักทรัพย์

 

ภายหลังการประกาศรายงานดังกล่าวในวันที่ 25 มิถุนายน ราคาหุ้นของกลุ่มธนาคารพาณิชย์จีนปรับตัวลดลงทันทีจากความกังวลของนักลงทุน: 

 

• • หุ้นของ Bank of China ในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงปรับตัวลดลงมากกว่า 5% ถึง 6% ขณะที่หุ้นในตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้ปรับตัวลดลงประมาณ 2.8% ถึง 4%
• หุ้นของ Agricultural Bank of China ในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงปรับตัวลดลงประมาณ 2.9% ถึง 3% และในตลาดเซี่ยงไฮ้ลดลง 1.4%
• ภาพรวมดัชนีหุ้นกลุ่มธนาคารจีนในฮ่องกงปรับตัวลดลงเฉลี่ย 3% 

 

มุมมองของ INVX

 

เราประเมินว่าประเด็นนี้จะไม่ส่งผลให้อัตราภาษีที่แท้จริงของธนาคารจีนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจนไปกดดันกำไรสุทธิ เนื่องจากปัจจัยหลักที่ทำให้อัตราภาษีเฉลี่ยของธนาคารจีนปรับตัวลดลงอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ไม่ได้เกิดจากการใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีผ่านกองทุนรวม แต่เกิดจากการที่ธนาคารเข้าไปลงทุนในพันธบัตรรัฐบาลซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่ได้รับการยกเว้นภาษีในปริมาณที่สูงมาก

 

นอกจากนี้ เราคาดว่าการคุมเข้มภาษีกองทุนรวมจะไม่ทำให้สภาพคล่องในตลาดเงิน (Interbank) ตึงตัวอย่างรุนแรง ด้วย 2 เหตุผลหลัก 1) นอกเหนือจากเรื่องสิทธิประโยชน์ทางภาษีแล้ว ธนาคารต่างๆ ยังใช้กองทุนรวม เช่น Money Market Fund เป็นเครื่องมือในการบริหารเงินฝากระหว่างธนาคาร เพื่อสร้างสภาพคล่องในฝั่งหนี้สินอยู่แล้ว และเราเชื่อว่ารัฐบาลจะยังไม่ยกเลิกสิทธิยกเว้นภาษีของกองทุนกลุ่มนี้ในระยะสั้น เพราะต้องการสนับสนุนอุตสาหกรรมกองทุนรวมต่อไป 2) จากการประชุม Lujiazui Forum ล่าสุด ส่งสัญญาณว่ากรอบอัตราดอกเบี้ยมีแนวโน้มปรับตัวลดลง (ธนาคารพาณิชย์หรือสถาบันการเงินที่ขาดสภาพคล่องชั่วคราว สามารถกู้ยืมเงินระหว่างกันในตลาดอินเตอร์แบงก์ได้ด้วย ต้นทุนที่ถูกลง) ประกอบกับรัฐบาลจะมีมาตรการสนับสนุนสภาพคล่องรูปแบบใหม่ให้แก่สถาบันการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร ปัจจัยเหล่านี้จึงบ่งชี้ได้ว่าสภาพคล่องในระบบอินเตอร์แบงก์จะยังคงไม่ได้รับผลกระทบ

 

ด้วยเหตุนี้ เรามองว่า ในระยะสั้น อุตสาหกรรมธนาคารจีน จะเผชิญแรงกดดันด้านจิตวิทยาการลงทุนและการตรวจสอบที่เข้มงวดขึ้นจากหน่วยงานภาครัฐเพื่อควบคุมความเสี่ยงเชิงระบบ อย่างไรก็ดี ในเชิงโครงสร้างพื้นฐาน กลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ยังมีความแข็งแกร่งและมีแนวโน้มรักษาระดับอัตราภาษีที่ต่ำไว้ได้  โดยเรามองบวกต่อ China Construction Bank และ ICBC เนื่องจากเป็นธนาคารที่มีธรรมาภิบาลดีและได้รับผลกระทบจากประเด็นการตรวจสอบนี้น้อยที่สุด โครงสร้างงบดุลมีความแข็งแกร่งพร้อมรองรับความผันผวน ขณะเดียวกัน เรายังมองบวกต่อ Bank of China (จากการกระจายในสัดส่วนรายได้ที่ดี ไม่ได้พึ่งพาสัดส่วนรายได้ NII ที่สูง) และ Agricultural Bank of China (จากคาดการณ์ว่าจะได้เงินสนับสนุนจากรัฐบาลจีนในปีนี้) แม้ว่าจะเผชิญข่าวเชิงลบและอาจต้องบันทึกค่าใช้จ่ายค่าปรับ (One-off) ในงบการเงินปี 2026 

 

ข้อสงวนสิทธิ์
ข้อมูล ความเห็น บทวิเคราะห์ ราคา การคาดการณ์ และ/หรือ ข้อมูลอื่นใด (“ข้อมูล”) ที่ปรากฏ จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น โดยมีที่มาจากแหล่งข้อมูลสาธารณะที่เชื่อว่าเชื่อถือได้ บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (“INVX”) ไม่รับรองความถูกต้อง ครบถ้วน หรือความเป็นปัจจุบันของข้อมูลดังกล่าว โดยเป็นข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่และอาจเปลี่ยนแปลงได้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า ข้อมูลนี้ไม่ถือเป็นการรับประกันราคาหรือผลตอบแทน คำแนะนำการลงทุน การเสนอซื้อหรือขายหลักทรัพย์ หรือชักชวนให้เสนอซื้อหรือเสนอขายหลักทรัพย์ใด INVX และ/หรือ กรรมการ พนักงาน และลูกจ้างของ INVX ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายอันเป็นผลมาจากหรือเกี่ยวข้องกับการใช้ข้อมูลดังกล่าว

INVX และธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (“ธนาคารฯ”) เป็นบริษัทย่อยที่บริษัท เอสซีบี เอกซ์ จำกัด (มหาชน) (SCBX) เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับธนาคารฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการเปรียบเทียบเท่านั้น INVX และ/หรือ บริษัทในเครือ SCBX อาจเป็นที่ปรึกษาทางการเงิน ผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ ผู้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ที่มีอนุพันธ์แฝง หรือ ตราสารแสดงสิทธิการฝากหลักทรัพย์ต่างประเทศ บนหลักทรัพย์ที่ปรากฏอยู่ในรายงานฉบับนี้ รวมถึงอาจมีการทำธุรกรรมอื่นใดในหลักทรัพย์ที่ถูกกล่าวถึง อันอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ได้ ผู้ลงทุนควรทำความเข้าใจลักษณะสินค้า เงื่อนไขผลตอบแทน และความเสี่ยง ก่อนตัดสินใจลงทุน